هاله سحابی؛ مبارزی از نوعی دیگر

هاله سحابی زنی که خودش پدرش و پدربزرگش عمری را در راه مبارزه برای رسیدن به دموکراسی دینی سپری کردند امروز درگذشت.

ساختار این روایت ممکن است به نظر ساده بیاید اما حقایق پیدا و پنهان، اصول و حواشی آن می گویند که این روایت اصلا ساده نیست؛ پیچیدگی هایی دارد و سوال هایی را ایجاد می کند که ممکن است حتی آینده هم به آن پاسخ ندهد.

امروز در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۹۰، هاله سحابی که برای تشییع جنازه پدرش، عزت الله سحابی به قبرستان رفته ‌بود، در پی درگیری با نیروهای امنیتی دچار»ایست قلبی» شد و در بیمارستان درگذشت.

یحیی شامخی، فرزند هاله سحابی در فیس بوک می گوید: «موقعی که پیکر مهندس [سحابی] را برای تشییع بیرون آوردیم ماموران جلوگیری کردند و اجازه تشییع ندادند، جر و بحث شدید شد و فضا متشنج بود. خیلی اذیت کردند و بالاخره جنازه را به زور کشیدند و بردند. جنازه را که به زور کشیدند، مادرم افتاد. بی‌هوش بود، تا دکتر به ما گفت ایست قلبی کرده. مادرم هم رفت.»

منابع دولتی، علت مرگ او را «ایست قلبی» اعلام کرده‌اند اما شاهدان عینی مشاهدات متفاوتی را روایت می کنند.

مبارزه از نوعی دیگر

فعالان حوزه زنان در ایران کم و بیش شیوه های مشترکی دارند و به همین دلیل گاه و بیگاه به غربگرایی غربزدگی و یا اشاعه فرهنگ وارداتی محکوم می شوند اما خانم سحابی به گواه کارنامه ای که از او به جا مانده از جمله کسانی بود که از راهی کاملا متفاوت در صدد نهادینه کردن موضوع برابری حقوق زن و مرد در ایران برآمده اند.

اگرچه مقامات ایران تلاش می کنند تبعیض موجود در قوانین را با استناد به اسلام توجیه کنند، هاله سحابی تلاش می کرد با استناد به اسلام این تبعیض را نفی کند و قرائت متفاوتی از اسلام و قرآن ارائه بدهد.

مقامات ایران تلاش می‌کنند با استناد به قواعد اسلامی سهم الارث زنان را نصف مردان تعیین کنند خانم سحابی با استناد به همان قوانین ولی با تاکید بر لزوم به روز رسانی آنها می گفت که نباید این طور باشد.

هاله سحابی، فعال حوزه زنان، در سال ۱۳۳۴ به دنیا آمد، دارای سوابق مبارزه سیاسی و اجتماعی بود، از اعضای تشکل مادران صلح بود و عضو رسمی شورای فعالان ملی مذهبی.

خانم سحابی قرآن پژوه هم بود؛ یک نو اندیش دینی که هوادار به روز کردن قواعد دین اسلام بود. هاله سحابی معتقد بود زن در قرآن از منزلت بالایی برخوردار است.

هاله سحابی بارها در سخنرانی هایش گفته بود که دسترسی به حق اقتصادی، ممانعت از زنده به گور کردن دختران و تعیین ارث برای آنها از نکات مثبتی است که در تاریخ صدر اسلام برای زنان اتفاق افتاد اما تفاسیر امروزی باید شکل متفاوتی پیدا کند به گونه ای که اگر زن در زمان پیامبر به حق ارثی معادل نصف مرد می رسید باید در این ۱۴۰۰ سال و بر اساس پیشرفت اقتصادی، اجتماعی زنان، در این موارد مفسران ما قایل به نگاه تازه ای می شدند که متاسفانه چنین چیزی به چشم نمی خورد.

مخالف خشونت، قربانی خشونت

در حوادث بعد از انتخابات ریاست جمهوری هاله سحابی دستگیر شد

«کسی که به شدت مخالف خشونت بود، خودش بدجوری مورد خشونت قرار گرفت»

خدیجه مقدم، فعال زنان، دوست خانم سحابی و عضو کمپین مادران صلح که هاله سحابی عضو فعال آن به حساب می آمد، ضمن بیان این جمله می گوید، وقتی هاله در زندان بوده دوستانش بر آن شدند تا با نوشتن نامه ای یا امضای طوماری برای آزادی او فعالیت کنند، اما خانم سحابی از همه آنها خواسته بود که دست نگه دارند: «کاری نکنید، من دو سال می رم و بر می گردم»

خانم سحابی شاعر هم بود و به گفته خانم مقدم سهم خود را در کمپین مادران صلح با شعرها و گفتگوهای موثرش ادا می کرده است.

در حوادث و اتفاقات بعد از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸، در روز تحلیف محمود احمدی‌نژاد یعنی ۱۴ مرداد هاله سحابی در میدان بهارستان مورد ضرب و شتم شدید قرار گرفت و دستگیر شد. پیشانی خانم سحابی در نتیجه این ضرب و جرح به شدت مجروح شد و کمی بعد با جای جراحت بر پیشانی ای که به گواه دوستانش در زندان جوش خورد و ترمیم شده بود در دادگاه انقلاب محاکمه و به دو سال حبس تعزیری و پرداخت جریمهٔ نقدی محکوم شد.

قرآن پژوه نو اندیش از زبان برنده جایزه صلح نوبل

شیرین عبادی، رئیس کانون مدافعان حقوق بشر و برنده ایرانی جایزه صلح نوبل می گوید، «خانم سحابی از معدود کسانی است که در چارچوب مباحث دینی به دنبال اثبات برابری حقوق زن و مرد بود. خانم سحابی معتقد بود اینکه دین اسلام مردان را مجاز می کرده چهار همسر اختیار کنند به معنی محدود کردن مردان بوده چرا که تعداد ازدواج های مردان در آن زمان بسیار بیش از اینها بود.»

به گفته او، هاله سحابی می گفت وقتی دین اسلام برای زنان سهم الارث در نظر می گیرد باز هم در جهت احقاق حقوق زنان بوده چون در آن زمان زنان به عنوان مایملک مردان بین وراث تقسیم می شده اند و ارثی به آنها تعلق نمی گرفت.

هاله سحابی، خودش پدرش و پدربزرگش عمری را در راه مبارزه برای رسیدن به دموکراسی دینی سپری کردند

خانم سحابی بارها در سخنرانی های مختلف خود تاکید کرده بود که اسلام در جهت احقاق حقوق زنان این دستورات و دستورات دیگری از این دست را صادر کرده اما مشخصا این دستورات باید به فراخور زمانی که در آن زندگی می کنیم تغییر کند. در زمانی که زنان خود نان آور خانواده اند و همپای مردان و حتی گاه بیش از آنان در گذران زندگی نقش دارند، اینکه نصف مردان ارث ببرند منطق ندارد و می توان ارث برابر برای آنها در نظر گرفت.

شیرین عبادی درباره خانم سحابی می گوید که وی اطلاعات وسیعی درباره دین اسلام داشت سالها بر روی قرآن مطالعه کرده بود و معتقد بود که اسلام برای عزت بخشیدن به زنان نازل شده و هدفش این بوده که زنان را از زنده به گوری رها کند و در ۱۴۰۰ سال قبل که زنان هیچ حقوقی نداشتن برای آنان حقوق مقرر کرد و بر همین اساس باید قرآن تفسیر شود، یعنی هدف اصلی دین اسلام ارج نهادن به زن است نه ایجاد محدودیت برای او.

هاله سحابی سمینارهای زیادی در این باره برگزار کرده بود که از جمله می توان به جلسات سخنرانی او در کانون مدافعان حقوق بشر اشاره کرد.

خانم عبادی می گوید:»این فعال حقوق زنان با مباحث فمینیستی در جهان آشنایی کامل داشت. اما در این مباحث مشکل ایدئولوژیک آنگونه که در ایران وجود دارد، موجود نیست، در ایران تفسیرموجود از اسلام مردانه و نادرست است و هاله سحابی با این مخالف بود و برای تفسیر درست اسلام فعالیت می کرد.»

«ما خیلی خوشبخت بودیم»

هاله سحابی که به گفته خودش در آخرین دیدار با عزت الله سحابی، بر بالین پدر شعرهای پروین اعتصامی و عراقی خوانده بود در گفتگو با جرس گفته بود : مگر ما از پدر چه می خواستیم؟ یک حکمت و معرفتی می خواستیم که همه آن را داشتیم و کاش در همه خانواده ها در کنار پدرشان از این نعمت ها برخوردار می شدند. وگرنه مسائل مادی همه حل می شود و می رود . فقط می دانم خانواده از مادرم تا عمو ها و دایی ها و خاله ها و عمه ها نگذاشتند بفهیم سختی ها چه طور گذشت از بس که خانواده و دوستان به ما رسیدند. ما خیلی خوشبخت بودیم .»

اینکه علت مرگ خانم سحابی ضرب و جرح بوده یا ایست قلبی که در نتیجه بروز تشنج در محل اتفاق افتاده، هنوز محل مناقشه است اما هر کدام از این ها که باشد گواه برخورد همگون حکومت ایران با مخالفان نا همگون حکومت است. از _ به گفته عزت الله سحابی_»مخالفان نجیبی که علیه اقتدار نظام اقدام نمی کنند» تا مخالفانی که به گفته دست اندر کاران حکومت ایران مشخصا اقتدار نظام را نشانه گرفته اند.

به نظر می رسد که حکومت ایران در برخورد با مخالفانش از یک شیوه مشترک استفاده می کند.

Advertisements

برچسب‌ها:


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: